Metformin İçeren İlaçlar Toplatılıyor Mu?

FDA’in (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi’nin) resmi internet sitesinden yaptığı duyurulara göre yaygın kullanılan bir oral anti-diyabetik olan metformin bazlı bazı ilaçların üretici şirketler tarafından geri çağrıldığı bilgisi verildi.

İlk Açıklama

Konu ile ilgili ilk resmi açıklama metformin içeren ilaçların NDMA (N-Nitrosodimetilamin) içerdiği iddiası üzerine FDA tarafından yapılmıştır. Direktör Janet Woodcock tarafından 5 Aralık 2019 tarihinde yapılan ilk açıklamada ABD dışındaki ülkelerde yer alan bazı ilaçların NDMA içerdiği fakat bu miktarın izin verilen günlük limit olan 96 nanogramın altında olduğu, ABD’de yer alan metforminlerin de ayrıca teste tabii tutulacağını belirtmiştir.

NDMA’nın işlenmiş veya ızgara etlerde oluşabildği gibi, süt ürünleri, sebzeler ve hatta suda bile bulunabileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte, yiyeceklerin ve ilaçların vücutta işlenme süreçlerinde de çeşitli nitrosaminlerin oluşabildiği bilinmektedir. İlaçlarda ise bu bileşiklerin üretim süreci, kimyasal yapı, depolama veya paketlenme koşullarından kaynaklı oluşmuş olabileceği düşünülmektedir.

Analiz Süreci

FDA konu ile ilgili ilk analiz sonucunu 3 Şubat 2020 tarihinde yayınlamıştır. ABD’de yer alan 37 metformin örneğinin test edildiği bu araştırma sonucuna göre hiçbir örnekte izin verilen limitin üzerinde NDMA olmadığı görülmüştür.

Mart ayına gelindiğinde ise Valisure adlı özel bir laboratuar, FDA’ye bir dilekçe ile kendi yaptığı analiz sonuçlarını göndermiştir (https://www.valisure.com/wp-content/uploads/Valisure-FDA-Citizen-Petition-on-Metformin-v3.9.pdf). 22 farklı şirketten 38 parti ilacı kapsayan bu analizin sonuçları ise oldukça çarpıcıdır. Valisure tarafından raporlanan sonuca göre 11 şirketten 16 parti ilaç izin verilen limitlerin çok üzerinde (bazı örneklerde yaklaşık 10 kat kadar) NDMAbarındırmaktadır. Üstelik Valisure, analiz sonuçlarını kesinleştirdikten sonra Emery Pharma adında başka bir laboratuarda da bu sonuçları teyit ettirdiğini belirtiyor.

Sonrasında Neler Yaşandı?

Süreç içerisinde araştırmalarına devam ettiğini söyleyen FDA ise 28 Mayıs 2020 tarihine gelindiğinde bir bilgilendirme yazısı yayınlayarak bazı ilaçlarda izin verilenden yüksek miktarda NDMA saptandığını ve ilgli firmalarının ürünlerini geri çağırması gerektiğini belirtmiştir. 11 Haziran tarihinde ise aynı gerekçeden ötürü aşağıdaki firmaların isimlerini vererek ürünlerin piyasadan geri çekilmesi gerektiğini vurgulamıştır:

  • Apotex (tüm lotlar)
  • Amneal (tüm lotlar)
  • Marksans (1 lot)
  • Lupin (1 lot)
  • Teva (14 lot)

Tüm bu açıklamalara rağmen FDA, sorunun tüm metforminlerde olmadığını sadece bazı ilaç gruplarında gözlendiğini, NDMA’nın bu ilaçlara nasıl bulaştığının hala araştırıldığını ve en önemlisi doktorlar ya da eczacılar tarafından değiştirilmediği sürece hastaların ilaç kullanımları ile ilgili bir değişikliğe gitmemesi gerektiği belirtilmiştir.

13 Temmuz tarihinde ise FDA yeni bir açıklama yaparak bazı firmaların, ürünlerinde kabul edilebilir üst sınırın üzerinde NDMA bulunabilme olasılığına karşın ilaçlarını geri çağırdığı bilgisini paylaşmıştır:

  • Granules Pharmaceuticals (12 lot)
  • Lupin Pharmaceuticals (tüm lotlar)
  • Avkare (Amneal- tüm lotlar)
  • PD-Rx Pharmaceuticals (Amneal – 31 lot)
  • PD-Rx Pharmaceuticals (Marksans – 26 lot)
  • The Harvard Drug Group (Apotex – 1 lot)

21 Ağustos tarihine gelindğinde ise bu kervana Bayshore Pharmaceuticals (2 lot), 5 Ekim tarihinde ise Marksans Pharma (76 lot) ve Sun Pharmaceutical Industries (1 lot) dahil olmuştur.

Geri çağrılan tüm ürünlerin listesine ulaşmak için FDA’in sitesine bakabilirsiniz: https://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/search-list-recalled-metformin-products

Merak Edilenler

Öncelikle FDA, tüm metformin çeşitlerinde değil, yalnızca uzatılmış salınımlı formülasyonların bir kısmında böyle bir sorun görüldüğünü belirtmektedir. Kullanılan ilacın, NDMA ihtiva etsin ya da etmesin doktor ya da eczacı tarafından değiştirilmediği sürece kesinlikle bırakılmaması gerektiğini de vurgulamaktadır.

Diğer önemli konu ise metforminin içinde ne zamandır NDMA bulunduğu konusunda herhangi bir bilgi olmadığıdır. Dolayısıyla bu durum akıllara ciddi bir soruyu getirmektedir. NDMA içeren metforminleri tüketen kişilerde kanser riski arttı mı? Soruya net bir cevap verebilmek zor olsa da izin verilen miktarın altında NDMA içeren ilaçları kullananlarda herhangi bir risk artışı beklenmemektedir. İzin verilen miktarın üzerinde NDMA içeren ilaçları kullananlarda ise durum belirsizdir. Kısa süreli kullanımların risk artışını tetiklemeyeceği fakat uzun süreli kullanımın riski arttıracağı düşünülmektedir.

Metformin’de yer alan NDMA içeriğinin nedeni ise şuan önemli bir soruşturma konusu olarak ortada durmaktadır. Aktif farmasötik içeriğin kaynak olmadığı düşünülse de NDMA’nın nereden geldiği konusu belirsizliğini koruyor.

Türkiye’de Durum Ne?

Metformin dünyada en çok kullanılan oral anti-diyabetik ilaçtır. FDA tarafından toplatılan ilaçların Türkiye’de bulunmamasına karşın NDMA oluşumunun nedeni bilinmediği için ülkemizde de acilen benzer bir araştırmaya gidilmesi ve metformin örneklerinin test edilmesi gerekmektedir.

Bu konuda bir kamuoyu oluşturulması gerektiğini düşünüyor ve bu yönde atılacak tüm adımlara da destek vereceğimizi belirtiyoruz.

Yazar: Kurtuluş Öztürk

Editör: Kurtuluş Öztürk

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir