Melatonin

Genel Bakış

Melatonin uykuda rol oynayan önemli bir hormondur. Beyindeki melatonin üretimi ve salınımı gün ışığına bağlı olarak, karanlıkta artarken aydınlıkta azalmaktadır. İlerleyen yaşla birlikte de bu hormonun vücuttaki üretimi azalmaktadır.

Melatonin takviyeleri tipik bir oral tablet formunda bulunmaktadır. Bunların çoğu ise laboratuvar koşullarında üretilmektedir.

Genellikle uykusuzluk ve jet lag gibi sorunların çözümü için kullanılır. Birçok uyku ilacının aksine, melatonin bağımlılık yapmaz ve tekrarlanan kullanım (alışkanlık) nedeniyle doz arttırımı gerekmez. Ayrıca, kullanım sonrası akşamdan kalma hissi oluşturmaz.

Kanıt

Belirli durumlar için melatonin kullanımı üzerine yapılan araştırmalar şunları göstermektedir:

  • Körlerde sirkadiyen ritim uyku bozuklukları: Melatonin yetişkinlerde ve çocuklarda bu bozuklukları iyileştirmeye yardımcı olabilir.
  • Gecikmiş uyku fazı (gecikmiş uyku-uyanma fazı, uyku bozukluğu): Bu bozuklukta uyku düzeniniz normal uyku düzeninden iki saat veya daha fazla gecikir ve dolayısıyla daha geç uyumanıza ve daha geç uyanmanıza neden olur. Araştırmalar, melatoninin bu problemi yaşayan genç yetişkinlerde ve çocuklarda uykuya dalmayı kolaylaştırdığını göstermektedir. Ayrıca, melatonin çocuklarda mutlaka doktor kontrolünde kullanılması önemlidir.
  • İnsomnia (uykusuzluk): Araştırmalar, melatoninin toplam uyku süresini, uyku kalitesini ve uykuya dalma problemini hafif düzeyde iyileştirdiğini göstermiştir. Bu sebeple, uykuya dalamama ve uykuda kalamama (uykusuzluk) sorunlarında rahatlama yaratabileceği düşünülmektedir.
  • Jet lag: Kanıtlar, melatoninin jet lag semptomlarını makul düzeyde iyileştirebileceğini göstermektedir.
  • Vardiyalı çalışma bozukluğu: Bazı araştırmalar, melatoninin vardiyalı çalışan kişilerde gündüz uyku kalitesini ve süresini iyileştirebileceğini düşündürmektedir.
  • Uyku-uyanıklık döngüsü bozuklukları: Melatonin, engelli bazı çocuklarda bu rahatsızlıkların tedavisinde yardımcı olabilmektedir.

Son çalışmalarda ise, melatoninin Alzheimer hastalığı olan kişilerde bilişsel bozukluğu iyileştirip iyileştiremeyeceği ve amiyotrofik lateral skleroz (ALS) ile ilişkili hücre hasarını önleyip önleyemeyeceği araştırılmaktadır.

Sonuç Olarak

Genellikle güvenli

Vücutta genel ihtiyaçlar için yeterli melatonin üretilmektedir. Bununla birlikte, kanıtlar melatoninin uyku kalitesini arttırdığını ve kısa süreli kullanım için güvenli olduğunu göstermektedir. Melatonin, körlerde sirkadiyen ritim uyku bozukluklarını ve gecikmiş uyku fazı bozukluklarını tedavi etmek veya bazı uykusuzluk sorunlarını hafifletmek için kullanılabilmektedir. Melatonin, diğer uyku hapları gibi ancak doktor gözetimi altında kullanılmalıdır.

Güvenlik ve yan etkiler

Oral olarak uygun miktarlarda alınan melatonin genellikle güvenlidir.

Buna rağmen melatonin aşağıdaki yan etkilere neden olabilir:

  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi
  • Mide bulantısı
  • Uyuşukluk

Melatoninin daha seyrek görülen yan etkileri arasında; kısa süreli depresyon duyguları, hafif titreme, hafif anksiyete, karın krampları, sinirlilik, uyku hali, bilinç bulanıklığı ya da yönelim bozukluğu ve anormal derecede düşük kan basıncı (hipotansiyon) sayılabilmektedir.

Melatonin gündüzleri uyuşukluğa neden olabileceğinden, ilacı aldıktan sonraki beş saat içinde araç kullanılmamalıdır. Ayrıca, otoimmün hastalığı olanlar da melatonin kullanmamalıdır.

Etkileşimler

Olası ilaç etkileşimleri şunlardır:

  • Antikoagülan ve anti-trombosit etkili ilaçlar, bitkiler ve takviyeler: Bu tür ilaçlar, bitkiler ve takviyeler kan pıhtılaşmasını azalttığından, melatonin ile birlikte kullanımı kanama riskini artırabilir.
  • Antikonvülsanlar: Melatonin, nörolojik olarak engelli çocuklarda antikonvülzanların etkilerini inhibe edebilir.
  • Tansiyon ilaçları: Melatonin, tansiyon ilaçları kullanan kişilerde kan basıncını bozabilir.
  • CNS depresanları: Bu ilaçlar ile birlikte melatonin kullanımı fazladan sakinleştirici etkiye neden olabilir.
  • Diyabet ilaçları: Melatonin kan şekeri seviyelerini etkileyebilir. Bu nedenle diyabetik ilaçlar ile birlikte melatonin kullanılacaksa dikkatli olunmalıdır.
  • Kontraseptif ilaçlar: Melatonin ile birlikte doğum kontrol ilaçlarının kullanımı hem melatoninin normal etkilerini hem de olası yan etkilerini artırabilmektedir.
  • Sitokrom P450 1A2 (CYP1A2) ve sitokrom P450 2C19 (CPY2C19) substratları: Diazepam (Valium) ve bu enzimlerden etkilenen diğer ilaçlarla birlikte melatonin dikkatlice kullanılmalıdır.
  • Fluvoksamin (Luvox): Bu seçici serotonin geri alım inhibitörü melatonin seviyelerini arttırabilir ve istenmedik ölçüde aşırı uyuşukluğa neden olabilir.
  • İmmünosupresanlar: Melatonin bağışıklık fonksiyonunu uyarabileceği için immünsüpresif tedaviyi olumsuz etkileyebilir.
  • Nöbet eşiği düşürücü ilaçlar: Bu ilaçlarla melatonin almak nöbet riskini artırabilmektedir.

 

 

Çeviren: Mehtap Özkanlı

Editör: Kurtuluş Öztürk

 

Kaynak: Mayo Clinic 

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir