Kronik Yorgunluk Sendromu ve Beslenme

Kronik yorgunluk sendromu (KYS), miyaljik ensefalomiyelit (veya ensefalopati) anlamına gelen ME olarak da adlandırılır. Hem yetişkinleri hem de çocukları etkileyen KYS/ME ciddi bir durum olabilir. Ayrıca uzun vadede hastalık ve sakatlığa neden olabilir.

Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler aşağıdakilerden bazılarını veya tümünü içerir:

  • Sürekli, ezici zihinsel ve fiziksel yorgunluk (bitkinlik) uyku bozukluğu, dinlendirici olmayan bir uyku
  • Efor sonrası halsizlik (egzersiz sonrası daha kötü hissetme)
  • Kas ağrısı, güçsüzlük veya eklem ağrısı
  • Baş ağrısı, konsantrasyon eksikliği veya hafıza zayıflığı, tekrarlayan boğaz ağrıları veya “grip benzeri” semptomlar
  • Hasta hissetme (mide bulantısı)
  • Gaz/şişkinlik, mide ağrısı, ishal ve kabızlık gibi İBS (irritabl bağırsak sendromu) semptomları
  • Alkol, kafein, bazı besinler veya ilaçlara karşı intolerans veya duyarlılık

KYS / ME, özel bir tanı testi olmadığından yeterince anlaşılmamıştır. Tanı, semptomların diğer nedenleri dışlandıktan sonra konur.

Yediklerim KYS/ME’ ye yardımcı olabilir mi?

Çeşitli sağlıklı besinler tüketmek sağlınız ve iyilik haliniz için çok önemlidir. Tek başına diyet, KYS/ME’ nin nedeni veya tedavisi olmasa da iyi dengelenmemiş bir diyet sağlığınızı riske atabilir. Diyetinizin, her gruptan yiyecekleri içeren dengeli bir diyet olduğundan emin olmak için Eatwell kılavuzunu kullanın.

  • Patates, ekmek, pirinç, makarna ve diğer tahıllar, özellikle tam tahıllar, lif ve enerji sağlar. Yulaf ve tam tahıllar gibi enerjisini yavaşça serbest bırakan ve enerji seviyenizi sabit tutmaya yardımcı olan düşük Gİ (Glisemik İndeks) yiyecekleri beslenmenize dahil etmeye çalışın. Her öğünde bir porsiyon tüketin. KYS/ME semptomları nedeniyle daha az aktifseniz daha az kalori harcarsınız. Bu nedenle ilave yağ ve şeker içeriği yüksek olanların yerine daha sağlıklı türleri seçin.
  • Meyve ve sebzeler: Günde 5 veya daha fazla porsiyon tüketmeyi hedefleyin.
  • Fasulye, bakliyat, balık, et ve yumurta: Daha fazla bakliyat ve fasulye, balık ve jambon, sosis ve hamburger köftesi gibi daha az işlenmiş etleri tüketin. Kuruyemişler, besleyici bir atıştırmalık olarak veya salata ve tahıllara eklenerek tüketilebilir.
  • Süt ürünleri ve alternatifleri: İyi kemik sağlığı için önemli kalsiyum kaynaklarıdır. Bunlar süt, peynir, yoğurt ve soya bazlı ürünler gibi kalsiyumla zenginleştirilmiş süt alternatifleridir. Tüm süt alternatifleri, özellikle organik olanlar, kalsiyum ile zenginleştirilmemiştir.
  • Sıvı: İyi bir sıvı alımına sahip olmak önemlidir, günde 6-8 kupa/bardak iyi bir hedeftir. Vücut sıvınızın çok az olması baş ağrısına, kabızlığa ve uyanıklığın azalmasına neden olabilir. Kabak, meyve suyu, su, çay ve kahve gibi her tür sıvı buna dahildir.

Az ve sık yemek semptomların düzelmesine yardımcı olabilir. Örneğin; ana öğünlerin arasına üç ara öğün ekleyerek günde üç küçük öğün tüketin.

İstenmeyen kilo değişiklikleri

KYS/ME’li kişiler fiziksel olarak daha az aktif oldukları için kilo alabilir. Ayrıca düşük ruh hali, can sıkıntısı, rahatlamak için yemek ve enerjilerinin yükselmesini   istemek gibi nedenlerle daha fazla yiyebilirler. Bazıları normalden daha fazla aç hissettiğini söylüyor (polifaji). Kilo alımıyla mücadele etmek için bisküvi, çikolata, kek, cips ve şekerli içecekler gibi yüksek kalorili, yağlı ve şekerli yiyeceklerin tüketimini minimumda tutun. Bunların yerine sebze, meyve veya diğer sağlıklı atıştırmalıkları deneyin.

Daha az yemek yemeniz kilo kaybına yol açabilir. Bunun nedeni iştahsızlık, hasta hissetme, tat ve koku duyularının değişimi veya bitkinliğin yiyecekleri satın almayı, hazırlamayı ve çiğnemeyi zorlaştırması olabilir. Hazırlaması hızlı ve kolay olan küçük, yumuşak dokulu yiyecekler ve besleyici atıştırmalık ve içecekler düzenli yemeye yardımcı olabilir.

Kendinizi hasta hissediyorsanız kuru, nişastalı yiyecekleri (tost/sade bisküvi gibi) atıştırmayı deneyin, az ve sık yiyin ve gün boyunca içeceklerinizi yudumlayın.  Ayrıca kahvaltıda bir şeyler yemek de yardımcı olabilir.

Bağırsak semptomları

Gaz/şişkinlik, karın ağrısı, ishal ve kabızlık gibi IBS tipi semptomlar KYS / ME’de yaygındır. IBS tipi semptomları yönetmek için IBS’de BDA Gıda bilgilerine bakınız.

Daha fazla yardıma ihtiyacınız olursa doktorunuzdan sizi bir diyetisyene yönlendirmesini isteyin. Kısa zincirli fermente edilebilir karbonhidratları azaltan karmaşık ve zor bir diyet denemenizi önerebilirler (düşük FODMAP diyeti olarak da bilinir). Bunun kesinlikle bir diyetisyen desteğiyle yapılması tavsiye edilir.

Peki bağırsak bakterileri (mikrobiyom) ve KYS?

KYS’de bağırsak mikrobiyomunun ve “geçirgen bağırsak” astarının veya zarının rolü hakkında birçok araştırma vardır. Şu ana kadar sonuçlar yetersiz kalmıştır ve glutensiz diyet gibi özel bir diyet önermek için çok erkendir. Bazı probiyotiklerin IBS için faydalı olabileceğine dair kanıtlar var.

KYS ve besinler ile ilgili efsaneler

İnternette pek çok çelişkili tavsiye ve bilgi vardır. KYS’li birçok kişi, yediklerini değiştirdikten sonra semptomlarında iyileşme olduğunu bildirmiştir. Henüz Anti-Candida (düşük şeker / maya) diyetinin veya Paleo / Taş Devri veya Kan Grubu diyetleri gibi diğer kısıtlayıcı diyetlerin veya çikolata yemenin KYS’de yararlı olduğu iddialarını destekleyen hiçbir bilimsel kanıt yoktur.

Bunlar tavsiye edilmez ve hastalar ve bakıcıları için çok daha fazla çalışma ve çaba gerektirebilir. Belirli yiyecek türlerinden kaçınmanın daha iyi olduğu düşünülse de bu seçimlerinizi sınırlayabilir, daha pahalı olabilir ve daha az sağlıklı olabilir. Örneğin, birçok glutensiz gıdanın yağ ve şeker içeriği daha yüksektir. Süt ürünü olmayan pek çok sütün de protein içeriği düşüktür.

Besin alerjisi ve intoleransı

KYS bağışıklık sistemini etkileyebilir veya bağışıklık sisteminden etkilenebilir ancak nasıl olduğu tam olarak bilinmemektedir. KYS’de besinlerle ilgili sorunların, gıda alerjilerinden (bağışıklık sistemi reaksiyonu) çok gıda intoleranslarından (bağışıklık sistemiyle ilgili olmayan) meydana gelme olasılığı daha yüksektir. Bunları teşhis etmek ve yönetmek için deneyimli bir sağlık

uzmanı tarafından ayrıntılı bir öykü alınması gerekir. Piyasada gıda intoleransı ve alerjisini teşhis ettiği iddia edilen birçok test vardır.  Bilimsel bir temeli olmadığı için bunlardan kaçınılmalıdır.

Takviyeler yardımcı olur mu?

Multivitaminler, B vitaminleri, magnezyum, esansiyel yağ asitleri (omega-3’ler), karnitin ve koenzim Q10 ‘u içeren besin takviyelerinin KYS’de yararlı olduğuna dair birçok iddia vardır. KYS’de takviyelerin herhangi bir faydası olduğu kanıtlanmamıştır ve bu alanda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Bazıları çok pahalıdır ve yüksek dozlarda etken madde içerir.

Örneğin A ve B6 vitaminlerinin yüksek dozları zararlı olabilir. Besin alımınız konusunda endişeleriniz varsa önerilen günlük miktarın %100’ünden fazlasını sağlamayan bir multivitamin ve mineral takviyesi önerilebilir (rda – içindekiler etiketine bakın). Yatağa bağımlılık ya da fazla dışarı çıkmama durumlarında, D vitamini seviyenizin düşük olma riski olduğundan doktorunuz D vitamini seviyelerinizi kontrol etmelidir. Risk altında olanlar için tüm yıl boyunca günde 10 mikrogramlık bir D vitamini takviyesi önerilir.

Özet

KYS tıbbi olarak açıklanamayan bir hastalıktır ve KYS’de kanıtlanmamış birçok diyet ve ek tedavi iddiası vardır. Diyetinizde değişiklik yapıyorsanız diyetinizin sağlıklı ve beslenme açısından yeterli olmasına ve istenmeyen kilo kaybı / artışının olmamasına dikkat etmelisiniz. Diyetinizle ilgili daha fazla yardıma ihtiyacınız olursa doktorunuzdan sizi bir diyetisyene yönlendirmesini isteyin.

 

Çevirmen: İzel Akkaya

Editör: Dilay Çiçek

Çeviri tarihi: 30.01.2021

Yayın tarihi: 05.09.2019

 

Kaynak: https://www.bda.uk.com/resource/chronic-fatigue-syndrome-diet.html

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir