İrritabl Bağırsak Sendromu ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri

MAYOKLİNİK SORU-CEVAP BÖLÜMÜ:

SORU: Kısa bir süre önce bana irritabl bağırsak sendromu teşhisi konuldu ve doktorum bu durumu ilaçsız yönetmemi tavsiye etti. Bu hastalığın tipik bir tedavisi var mı yoksa semptomları kontrol etmek için ilaca mı ihtiyacım olacak?

CEVAP: Çoğu sağlık probleminde olduğu gibi burada da çözüm kişiye özgüdür. İrritabl bağırsak sendromu (IBS) olan herkesin ilaca ihtiyacı yoktur. Özellikle hafif semptomlar yaşayan biriyseniz diyet, stres yönetimi ve düzenli egzersiz gibi yaşam tarzı müdahaleleri ile semptomları iyileştirebilirsiniz. Orta veya şiddetli semptomları olanlarda ise yaşam tarzı değişikliklerinin yeterli iyileşme sağlayamadığı durumlarda ilaca ihtiyaç duyulabilir.

Bağırsak duvarları, yiyecekleri sindirim sistemi boyunca hareket ettirirken koordineli bir ritimde büzülen ve gevşeyen kas katmanlarıyla kaplıdır. Ayrıca, bir yandan sindirim sisteminin hareketini kontrol ederken diğer yandan ağrı veya rahatsızlık olarak yorumlanabilecek duyusal sinyalleri beyne gönderen geniş bir sinir ağı vardır. Beyin ve sindirim sistemi arasındaki bu iletişim bozulduğunda ise irritabl bağırsak sendromunun geliştiği düşünülmektedir. İrritabl bağırsak sendromunda; gıda, gaz veya dışkının bağırsaklardan geçişi sırasında artan sinir duyarlılığına bağlı olarak karın krampları veya ağrı görülebilir. Ayrıca bağırsak hareketliliğindeki değişiklikler nedeniyle ishal  veya  kabızlık gibi bağırsak sorunları da ortaya çıkabilir.

İrritabl bağırsak sendromundan şüphelenenler için bazı abdominal semptomların bu bozuklukla ilişkili olmadığını, altta yatan başka bir problemi işaret edebileceğini bilmek önemlidir. Özellikle acil müdahale gerektiren semptomlar şunlardır: dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı, şiddetli karın ağrısı, açıklanamayan kusma, yutma güçlüğü ve abdominal kitle.

İrritabl bağırsak sendromu kronik bir sorundur ve semptomlar zamanla artabilir ya da azalabilir. Bu hastalığın net bir tedavisi olmasa da semptomları diyet, yaşam tarzı ve stres yönetimi ile hafifletilebilir.

İrritabl bağırsak sendromu olan kişilerin %60’ından fazlası semptomlarının tükettikleri gıdalarla bağlantılı olduğunu söylemektedir. Bununla birlikte, bu semptomlar kişiden kişiye göre değişiklik gösterdiği için sabit bir beslenme önerisi vermek oldukça zordur.

İrritabl bağırsak sendromu olanlar için liften zengin gıdalar (özellikle pisilyum kabuğu gibi çözünür lifler) tüketmek ve bol sıvı içmek faydalıdır. Gaz ve şişkinliğe neden olabilecek yiyecek ve içeceklerden kaçınmak gerekir. Gazlı ve alkollü içeceklerden, kafeinden, çiğ meyvelerden, lahana, brokoli ve karnabahar gibi sebzelerden uzak durulmalıdır. Diyetteki gluteni azaltmak veya komple çıkarmak, bazı hastalarda ishali hafifletebilir.

Araştırmalar, fermente olabilen oligosakkaritler, disakkaritler, monosakkaritler ve polioller (FODMAP’ler) olarak bilinen bazı karbonhidratların, irritabl bağırsak sendromu olan kişilerde karın ağrısı, şişkinlik ve gaza yol açabileceğini göstermiştir. Bu öğeler belirli meyve ve sebzelerin yanı sıra buğday, çavdar, baklagiller, süt, peynir ve yoğurt gibi laktoz içeren yiyecekler ve yapay tatlandırıcılarda bulunabilir.

Düşük FODMAP diyeti, irritabl bağırsak sendromu semptomlarını hafifletebilir. Ancak, pek çok gıda bu bileşikleri içerdiğinden tıbbi yardım almaksızın bu diyeti uygulamak bir hayli zordur. Diyetin ilk aşaması da oldukça kısıtlayıcı olabilir. İrritabl bağırsak sendromu ile ilgilenen bir diyetisyen bulmak bu konuda size yardımcı olabilir. Diyetisyen, hastanın semptomlarını ve ihtiyaçlarını gözden geçirip önerilen değişiklikleri tartışabilir ve semptomları hafifletmek için kişiselleştirilmiş bir beslenme planı geliştirebilir.

Stres, irritabl bağırsak sendromunu tetikleyen en önemli gerekçelerden biridir. Yoga ve meditasyon gibi stresi azaltan aktivitelere katılmak, strese bağlı alevlenmeleri azaltabilir. Stres yönetimi konusunda deneyimli bir terapist ile çalışmak, stresin daha iyi kontrol edilmesine ve semptomların hafiflemesine yardımcı olabilir.

İrritabl bağırsak sendromu olan kişilere düzenli egzersiz önerilir. Günlük fiziksel aktivite, stresi azaltır, bağırsaklardaki kasılmaları uyarır ve sağlıklı kalmayı destekler.

Yaşam tarzı değişiklikleri, semptomların iyileşmesine yardımcı olmuyorsa sağlık uzmanınızla ilaç tedavisi hakkında görüşmelisiniz. İrritabl bağırsak sendromunu tedavi edebilmek için çok çeşitli ilaçlar olduğu unutulmamalıdır.

-Dr. David J. Cangemi (Gastroenteroloji ve Hepatoloji, Mayo Clinic, Jacksonville, Florida)

 

Çevirmen: Pınar Engin

Editör: Kurtuluş Öztürk

Çeviri Tarihi: 11.09.2020

Kaynak: Mayo Clinic

 

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir