Her Yönüyle L-Karnitin Takviyesine Güncel Bir Bakış

Düzenli egzersiz yapan herkesin mutlaka adını duyduğu, belki de takviye olarak kullandığı oldukça popüler olan L-Karnitin’i, ‘’Ergojenik Destekler Serisi’’nin bu yazısında güncel çalışmalar ve meta-analizler ile inceliyoruz!

Karnitin nedir?
Karnitin, vücut tarafından genelde karaciğer ve böbreklerde, lizin-metionin ve kofaktörler (Demir, B6, B3, C vitaminleri) ile sentezlenen aminoasit benzeri bir bileşiktir. L-Karnitin, kimyasal olarak aktif form olduğundan, günlük hayatta bu isimlendirme ile de karşımıza çıkmaktadır (optik izomeri). L-karnitini vücudumuzda ürettiğimiz gibi, çeşitli gıdalardan da almaktayız. Örneğin kırmızı et yüksek miktarda karnitin içerirken, balık eti ve kümes hayvanları, süt, anne sütü de daha az miktarlarda olsa da karnitin içermektedir. Bitkisel kaynaklarda ise çok az miktarda karnitin bulunmaktadır.

Peki karnitini bu kadar popüler yapan nedir?
Karnitin, vücuda giren besinlerin enerjiye çevrilmesinde önemli rol oynamaktadır. Ana fonksiyonu, uzun zincirli yağ asitlerini mitokondrinin matriksine getirmesi, yani yağların enerji için kullanımını sağlamasıdır. Depo yağın enerjiye dönüşmesi kulağa oldukça cazip geldiğinden, ‘’Karnitin yağ yakımını sağlıyorsa, karnitin takviyesi almak yağ yakım sürecinde bireylere avantaj sağlayacaktır.’’ fikri meydana gelmektedir. Bunun sonucunda, karnitin günümüzde popüler olarak yağ yakımını arttırma amacıyla takviye olarak kullanılmaktadır.

Karnitin takviyesi almayı düşünenler için güvenli doz nedir?

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (The European Food Safety Authority) ‘ne göre, günlük 2 grama kadar l-karnitin takviyesi alımı güvenlidir. 2 gramın üzerindeki seviyeler test edilmiş ve yine güvenli kabul edilmiş olsalar da, uzun süreli alımdaki etkilerin güvenliği henüz kesin değildir (1).

Karnitin takviyesi işe yarar mı?
Bu sorunun cevabı, her takviyede olduğu gibi, ne amaçla kullandığınıza göre değişmektedir. Karnitin desteğinin kilo kaybı ve enerji dengesi üzerindeki etkisini inceleyen birçok klinik çalışma ve metaanaliz yayınlanmıştır. Bu bölümde, karnitin takviyesinin klinik alandaki bazı etkilerine yer vereceğiz.

Hayvansal gıda tüketmeyen bireylerde besinlerle günlük karnitin alımı, tüketenlere kıyasla daha düşük olmaktadır. The American Journal of Clinical Nutrition’da yayınlanan bir araştırma, vejetaryen bireylerin kanlarında bulunan L-karnitin seviyesinin düşük olduğunu ortaya koymaktadır (2). Karnitin, vücutta enerji üretiminde etkin rol oynadığından ötürü eksikliği hızlı yorulmaya sebep olabilir. Bu sebeple, vejetaryen bireyler karnitin takviyesinden fayda görebilirler. Yapılan 12 haftalık bir çalışmada, vejetaryen ve omnivor katılımcılar 12 hafta boyunca 2g/gün L-Karnitin takviyesi almıştır. Çalışma başlamadan önce, vejetaryenlerin plazma karnitin konsantrasyonları %10 daha az olup kas karnitinleri iki grupta da aynı bulunmuştur. Benzer şekilde iskelet kası fosfokreatin, ATP, glikojen, laktat içerikleri, VO2max gibi egzersize bağlı parametrelerde ciddi bir farklılıkları olmamasına rağmen, L-karnitin takviyesi, toplam plazma karnitin konsantrasyonunu (omnivorlarda %24, vejeteryanlarda %31) ve vejeteryanlarda kas karnitin içeriğini (%13) önemli ölçüde arttırmıştır. Buna rağmen, laktat, glikojen, fosfokreatin, VO2max değerleri takviyeden etkilenmemiştir (3).

2019 ve 2020 yılında yayımlanmış 3 ayrı meta-analize göre, karnitin takviyesi karaciğer koruyucu bir etki gösterebileceği ve alkolik olmayan karaciğer yağlanması sorununda, yükselmiş AST, ALT, TG gibi değerlerin azalmasına yardımcı olabileceği gösterilmiştir (4-6). Ayrıca karnitinin, hepatik ensefalopati varlığında dolaşımdaki albümini anlamlı olarak arttırdığını ve amonyak, bilirubin, AST, BUN ve Cr düzeylerini önemli ölçüde azalttığı da bulunmuştur (7).

2020 yılında yayımlanan bir meta-analize göre karnitinin, obez bireylerde kilo kaybı ve BKI değerlerindeki azalmayı anlamlı olarak arttırdığı, yağ yüzdesi ve bel çevresinde ise önemli bir farklılığa yol açmadığı görülmüştür (8). 2019 yılında yapılan başka bir meta-analize göre ise günde 2 gramın üzerinde alınan takviyenin, kan lipitlerinde anlamlı bir düşüşe yol açtığı bulunmuştur (9). Yine insülin direnci tedavisinde de karnitin takviyesinin çeşitli olumlu olumlu sonuçlar verdiği raporlanmıştır (10).

Başka bir alana bakıldığında, yayımlanan güncel bir meta-analizde, asetil l-karnitin (ALC) eksikliğinin mitokondriye yağ asidi taşımada düzensizlik yaratmasına bağlı olarak depresyon riskini arttırdığı ve ALC takviyesinin, depresif semptomları anlamlı olarak azalttığı görülmüştür. Elbette bu konuda daha büyük ölçekli çalışmalara da ihtiyaç duyulmaktadır (11).

Sonuç olarak karnitin, bazı hastalıkların tedavi sürecinde, etkili bir destek olabilmektedir.

Karnitin ile spor ve egzersiz ilişkisini inceleyen bazı analiz ve çalışmalar:

Sağlıklı, egzersiz yapan bireylerde karnitin takviyesi üzerine yapılmış güncel çalışmalara göz atalım;

Kas dokusu hasarının MR görüntüleme yoluyla doğrudan değerlendirilmesi sonucu, L-karnitin takviyesinin hipoksik stresle ilişkili doku hasarını hafiflettiği ve egzersiz sonrası iyileşme sürecini olumlu yönde etkilediği gösterilmiştir (12). Başka bir derlemede ise L-karnitin takviyesinin, gençlerde HIIT antrenmanı sonrası toparlanmayı kolaylaştırdığı; yaşlılarda ise yağsız kas kütlesi ve işlevinde azalma, kas l-karnitin içeriğinde kayıp ve mitokondriyal disfonksiyon yaşayanlarda olumlu etkiler gösterdiği belirtilmiştir (13).

Genç futbolcularda yapılmış bir çalışma, 3g/gün dozdaki L-karnitin takviyesinin, glutatyon ve nitrat-nitrit seviyesini arttırdığı ve TBAR seviyesini düşürerek güçlü antioksidan etki sağladığını göstermiştir (14).

Yine profesyonel futbolcular ile yürütülmüş bir randomize çalışmada, katılımcılara birer bardak meyve suyu verildikten 1 saat sonra, 12 kişi 3g/gün, 14 kişi 4 g/gün L-karnitin aldığında, takviye alımının plaseboya göre koşu hızı ve kalp atış hızının anlamlı olarak azalttığı görülmüştür. Bu çalışmaya göre, 3 veya 4 g/gün L-karnitin takviyesi yorgunluk süresini uzatmaktadır (15).

1 ay süren başka bir çalışma, genç-yetişkin atletik kadınlarda, mineral kompleksi (günlük: 36 mg demir, 15 mg çinko, and 2 mg bakır) ile günlük 2 g karnitin + 400 mg fosfatidilserin kombinasyonunun aerobik egzersiz performansını (3 mil koşu+sabit bisikletle 25 dakikada alınan mesafe+90 saniyelik step testi) geliştirdiğini göstermektedir (16).

Yüksek yoğunluklu interval antrenman (HIIT) performansında ise, kastaki karnitinin takviye ile arttırılması, performansa anlamlı bir katkıda bulunmamıştır (17).

2020 yılında yayımlanan, 1024 makale ve sağlıklı katılımcılarla yürütülen 11 çalışmayı kapsayan bir metaanalizde, 12 veya 24 hafta boyunca günde 1 g ila 4 g arasında değişen takviye dozları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar şu şekilde sıralanabilir:

1) Karbonhidratlarla kombinasyon halinde L-Karnitin takviyesi, iskelet kasında toplam karnitin içeriğini etkili bir şekilde yükseltmiştir.

2) 24 haftalık L-Karnitin takviyesi, sağlıklı yaşlı kadınlarda kas gücünü etkilemese de kas kütlesini önemli ölçüde arttırmıştır.

3) L-Karnitin takviyesi açlık plazma TMAO (trimetilamin-N-oksit) seviyelerinde artışa neden olmuştur.

Yani, uzun süreli L-Karnitin takviyesi fiziksel performansı etkileyebilir ancak, pro-aterojenik olduğu ve kalp sağlığı konusunda endişe yarattığı varsayılan açlık plazma TMAO’yu yükseltmesi sebebiyle uzun süreli takviyenin güvenilirliği konusunda daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır (18).

Kontrolsüz kullanımının TMAO seviyesini arttırdığı ve sağlıklı bireyler veya sporcularda teorik olarak beklenen kas içeriğini artırma, yağ asidi oksidasyonunu ve egzersiz fonksiyonunu iyileştirme gibi etkileri destekleyen sınırlı veri bulunması sebebiyle, karnitin takviyesine karşı temkinli olunması gerektiği belirtilmektedir (19).

Sonuç:

Karnitin, uzun zincirli yağ asitlerinin mitokondriye taşınarak enerji üretilmesini desteklediği için, metabolizmada önemli fonksiyonlara sahip bir bileşiktir.

İskelet kasındaki karnitin düzeyinin, egzersizde tüketilen yakıtı etkilediği görülmektedir.

Yağ oksidasyonunu arttırmak amacıyla kullanılan L-karnitinin, yağ oksidasyonunda anlamlı bir fark yaratmadığını gösteren çalışma sayısı daha fazladır.

Karnitin takviyeleri yağ kaybını arttırmak için değil, dayanıklılık egzersizleri süresince yağların yakıt olarak kullanımına yardımcı olmak ve yorulma süresini uzatmak için kullanılabilir.

Karnitin metabolizmasının, kardiyovasküler hastalıklar için yeni bir risk faktörü olarak kabul edilen TMAO ürettiği düşünüldüğünde, kontrolsüz miktarda karnitinin uzun süreler boyunca takviye olarak kullanımı fikri dikkatlice gözden geçirilmelidir.

 

Yazar: Özge İNAN

Editör: Kurtuluş ÖZTÜRK

 

Kaynakça

  1. Hathcock, J. N., & Shao, A. (2006). Risk assessment for carnitine. Regulatory toxicology and pharmacology : RTP, 46(1), 23–28. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.2006.06.007
  2. Stephens, F. B., Marimuthu, K., Cheng, Y., Patel, N., Constantin, D., Simpson, E. J., & Greenhaff, P. L. (2011). Vegetarians have a reduced skeletal muscle carnitine transport capacity. The American journal of clinical nutrition94(3), 938–944. https://doi.org/10.3945/ajcn.111.012047
  3. Novakova, K., Kummer, O., Bouitbir, J., Stoffel, S. D., Hoerler-Koerner, U., Bodmer, M., Roberts, P., Urwyler, A., Ehrsam, R., & Krähenbühl, S. (2016). Effect of L-carnitine supplementation on the body carnitine pool, skeletal muscle energy metabolism and physical performance in male vegetarians. European journal of nutrition, 55(1), 207–217. https://doi.org/10.1007/s00394-015-0838-9
  4. Abolfathi, M., Mohd-Yusof, B. N., Hanipah, Z. N., Mohd Redzwan, S., Yusof, L. M., & Khosroshahi, M. Z. (2020). The effects of carnitine supplementation on clinical characteristics of patients with non-alcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Complementary therapies in medicine, 48, 102273. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2019.102273
  5. Askarpour, M., Djafarian, K., Ghaedi, E., Sadeghi, O., Sheikhi, A., & Shab-Bidar, S. (2020). Effect of L-Carnitine Supplementation on Liver Enzymes: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Archives of medical research, 51(1), 82–94. https://doi.org/10.1016/j.arcmed.2019.12.005
  6. Yousefi Rad, E., Eslampour, E., Falahi, E., Mardani, M., Hekmatdoost, A., Asbaghi, O., & Saboori, S. (2019). Effects of carnitine supplementation on liver aminotransferase enzymes: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Indian journal of gastroenterology: official journal of the Indian Society of Gastroenterology, 38(6), 470–479. https://doi.org/10.1007/s12664-019-00983-2
  7. Abbasnezhad, A., Choghakhori, R., Kashkooli, S., Alipour, M., Asbaghi, O., & Mohammadi, R. (2019). Effect of L-carnitine on liver enzymes and biochemical factors in hepatic encephalopathy: A systematic review and meta-analysis. Journal of gastroenterology and hepatology, 34(12), 2062–2070. https://doi.org/10.1111/jgh.14765
  8. Askarpour, M., Hadi, A., Miraghajani, M., Symonds, M. E., Sheikhi, A., & Ghaedi, E. (2020). Beneficial effects of l-carnitine supplementation for weight management in overweight and obese adults: An updated systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacological research, 151, 104554. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2019.104554
  9. Askarpour, M., Hadi, A., Symonds, M. E., Miraghajani, M., Omid Sadeghi, Sheikhi, A., & Ghaedi, E. (2019). Efficacy of l-carnitine supplementation for management of blood lipids: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition, metabolism, and cardiovascular diseases : NMCD, 29(11), 1151–1167. https://doi.org/10.1016/j.numecd.2019.07.012
  10. Xu, Y., Jiang, W., Chen, G., Zhu, W., Ding, W., Ge, Z., Tan, Y., Ma, T., & Cui, G. (2017). L-carnitine treatment of insulin resistance: A systematic review and meta-analysis. Advances in clinical and experimental medicine: official organ Wroclaw Medical University, 26(2), 333–338. https://doi.org/10.17219/acem/61609
  11. Veronese, N., Stubbs, B., Solmi, M., Ajnakina, O., Carvalho, A. F., & Maggi, S. (2018). Acetyl-L-Carnitine Supplementation and the Treatment of Depressive Symptoms: A Systematic Review and Meta-Analysis. Psychosomatic medicine, 80(2), 154–159. https://doi.org/10.1097/PSY.0000000000000537
  12. Huang, A., & Owen, K. (2012). Role of supplementary L-carnitine in exercise and exercise recovery. Medicine and sport science, 59, 135–142. https://doi.org/10.1159/000341934
  13. Fielding, R., Riede, L., Lugo, J. P., & Bellamine, A. (2018). l-Carnitine Supplementation in Recovery after Exercise. Nutrients, 10(3), 349. https://doi.org/10.3390/nu10030349
  14. Atalay Guzel, N., Erikoglu Orer, G., Sezen Bircan, F., & Coskun Cevher, S. (2015). Effects of acute L-carnitine supplementation on nitric oxide production and oxidative stress after exhaustive exercise in young soccer players. The Journal of sports medicine and physical fitness, 55(1-2), 9–15.
  15. Orer, G. E., & Guzel, N. A. (2014). The effects of acute L-carnitine supplementation on endurance performance of athletes. Journal of strength and conditioning research28(2), 514–519. https://doi.org/10.1519/JSC.0b013e3182a76790
  16. DiSilvestro, R. A., Hart, S., Marshall, T., Joseph, E., Reau, A., Swain, C. B., & Diehl, J. (2017). Enhanced aerobic exercise performance in women by a combination of three mineral Chelates plus two conditionally essential nutrients. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14, 42. https://doi.org/10.1186/s12970-017-0199-2
  17. Shannon, C. E., Ghasemi, R., Greenhaff, P. L., & Stephens, F. B. (2018). Increasing skeletal muscle carnitine availability does not alter the adaptations to high-intensity interval training. Scandinavian journal of medicine & science in sports28(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/sms.12885
  18. Sawicka, A. K., Renzi, G., & Olek, R. A. (2020). The bright and the dark sides of L-carnitine supplementation: a systematic review. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 17(1), 49. https://doi.org/10.1186/s12970-020-00377-2
  19. Gnoni, A., Longo, S., Gnoni, G. V., & Giudetti, A. M. (2020). Carnitine in Human Muscle Bioenergetics: Can Carnitine Supplementation Improve Physical Exercise?. Molecules (Basel, Switzerland), 25(1), 182. https://doi.org/10.3390/molecules25010182

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir