Çinko

Vücudun tamamında bulunan bir besin maddesi olan çinko, bağışıklık ve metabolizma fonksiyonlarına yardımcı olduğu gibi yara iyileşmesi, tat ve koku alma duyusu için de önemlidir.

Dengeli bir diyetle, vücut için gerekli çinko yeteri kadar alınmaktadır.  Çinkonun besin kaynakları arasında tavuk, kırmızı et ve zenginleştirilmiş kahvaltılık tahıllar bulunmaktadır.

İnsanlar soğuk algınlığı tedavisine yardımcı olmak için oral çinko takviyesi kullanmaktadır. Ancak, çinkonun bazı ilaçların etkinliğini azaltabildiği ve yan etkilere neden olabileceği de unutulmamalıdır.

Günlük önerilen çinko miktarı; yetişkin kadınlar için 8 miligram (mg) ve yetişkin erkekler için 11 mg’dır.

Kanıt

Oral çinko kullanımı üzerine yapılan araştırmalar şunları göstermektedir:

  • Çinko eksikliği: Çinko seviyesi düşük olan kişiler, çinko takviyelerinden yararlanabilir. Ancak, bu tip bir eksiklik yaygın değildir.
  • Soğuk Algınlığı: Kanıtlar, soğuk algınlığı semptomları başladıktan sonraki 24 saat içinde alınan çinko pastillerinin -veya şurubunun-, soğuk algınlığının süresini kısaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, intranazal çinko kullanımı, bazı durumlarda uzun süreli veya kalıcı olarak koku duyusunun kaybına neden olabilir.
  • Yara iyileşmesi: Deri ülseri ve düşük çinko seviyesi olan kişilerin oral çinko takviyelerinden yararlanabileceği bildirilmektedir.
  • İshal: Oral çinko takviyeleri, düşük çinko seviyelerine sahip çocuklarda (malnütre çocuklar gibi) ishal semptomlarını azaltabilmektedir. Sağlıklı ve dengeli bir diyet ile beslenmesine rağmen ishali olan çocuklarda ise oral çinko kullanımını önerebilmek için yeterli kanıt mevcut değildir.
  • Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı: Araştırmalar, oral çinkonun bu göz hastalığının ilerlemesini yavaşlatabileceğini düşündürmektedir.

Topikal olarak kullanılan çinko, çinko oksit olarak bilinir. Pişik ve güneş yanığı gibi durumları önlemek için çinko oksit krem, merhem veya macun olarak cilde sürülmektedir.

Sonuç Olarak

Genellikle güvenli

Oral çinko takviyeleri, çinko seviyesi düşük olan kişiler için faydalı olabilir. Soğuk algınlığı semptomları ortaya çıktıktan hemen sonra alınan çinko ise soğuk algınlığının süresini kısaltabilir.

Ancak, koku alma duyusunun kaybolmasıyla bağlantılı olan burun içi çinko kullanımı önerilmemektedir.

Güvenlik ve yan etkiler

Oral çinko kullanımı şunlara neden olabilir:

  • Hazımsızlık
  • İshal
  • Baş ağrısı
  • Mide bulantısı
  • Kusma

Oral yoldan alınan çinko, uzun süreli ve yüksek dozlarda kullanıldığında bakır eksikliğine neden olabilir. Buna bağlı olarak, bakır seviyeleri düşük olan kişiler, kollarda ve bacaklarda uyuşma ve güçsüzlük gibi nörolojik sorunlar yaşayabilir.

Ulusal Sağlık Enstitüleri, çinko alımı için üst sınırı yetişkinler için 40 mg, 6 aydan küçük bebekler için ise 4 mg olarak kabul etmektedir.

Tüm bunlara rağmen, intranazal (burun içi) çinko kullanımı kesinlikle önerilmez! Bu tip çinko kullanımı, koku alma duyusunun kaybı ile ilişkilendirilmiştir.

Etkileşimler

Olası etkileşimleri şunlardır:

  • Antibiyotikler: Kinolon veya tetrasiklin grubu antibiyotiklerle birlikte oral çinko kullanımı, ilacın bakterilerle savaşma yeteneğini bozabilir. Antibiyotiği, çinkoyu aldıktan 2 saat önce veya 4-6 saat sonra kullanmak bu etkiyi en aza indirebilir.
  • Penisilamin: Romatoid artrit tedavisinde de kullanılan penisilamin (Cuprimine, Depen) ile birlikte oral çinko alımı, ilacın artrit semptomlarını hafifletme kabiliyetini bozabilir. İlacı kullanmadan en az 2 saat önce veya sonra çinko almak bu etkiyi en aza indirebilir.
  • Tiyazid diüretikler: Hipertansiyon tedavisinde de kullanılan bu tip diüretik ilaçlar idrarla kaybedilen çinko miktarını arttırmaktadır.

Çevirmen: Mehtap Özkanlı

Editör: Kurtuluş Öztürk

Kaynak: Mayo Clinic

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir