Besin Tercihlerinde Çocukluk Döneminin Etkisi

Genç yaşta şekillenen gıda tercihleri ergenlik dönemine ve ardından yetişkinliğe kadar devam edebilir. Bu nedenle çocukluk, gelecekteki beslenme davranışlarının gelişimi için kritik bir dönem olarak algılanır. Ebeveynler, gıda alımı açısından ana sağlayıcılar, modeller ve düzenleyiciler olarak, çocukların beslenmesini çeşitli şekillerde etkiler. Ebeveyn besleme uygulamaları; çocuklarının neyi, ne kadar ve ne zaman yediği de dahil olmak üzere, beslenme şeklini etkilemek için kullanılan hedefe yönelik, tüm stratejiler olarak tanımlanır. Çalışmalar, destekleyici bir şekilde beslenmeyi teşvik etme, uygun yeme davranışlarını modelleme, birlikte yemek yeme, çocukların açlık ve tokluk sinyallerine yanıt verme gibi ebeveyn beslenme uygulamalarının, daha yüksek meyve ve sebze alımı, besin değeri düşük gıdaların daha az alımı ve daha yüksek kaliteli diyet dahil olmak üzere çocuklarda sağlıklı beslenme davranışlarını destekleyebileceğini göstermiştir.

18-65 yaş arası 443 katılımcının dahil olduğu bu çalışma Polonya’da gerçekleşmiş ve 39 maddeden oluşan AMoFiC anketi 2 haftalık aralıkla iki kez uygulanmıştır. AMoFiC anketi “Kısıtlamalar”, “Sağlıklı Beslenme Rehberi”, “Baskı ve Yemek Ödülü”, “İzleme” ve “Çocuk Kontrolü” olmak üzere 5 alt ölçekten oluşmaktadır. Katılımcılar 5 gıda grubunun (sebzeler, meyveler, tatlılar, tuzlu atıştırmalıklar ve meyve/sebze veya karışık meyve suları) alımına göre değerlendirilmiştir. Günlük besin tüketim sıklığı ve tüketilen porsiyon miktarları çarpılarak her bir gıda grubu için besin alımı hesaplanmıştır.

AMoFiC anket sonuçlarına göre yetişkinlikte daha yüksek şeker ve tuzlu atıştırmalık alımı, “Baskı ve Yiyecek Ödülü” ve “Çocuk Kontrolü” faktörlerine dahil edilen çocukluktaki beslenme uygulamaları için daha yüksek puanlarla ilişkilendirilmiştir. Yetişkinlikte daha yüksek taze meyve ve sebze alımı, “Kısıtlamalar”, “Sağlıklı Beslenme Rehberi” ve “İzleme” faktörlerine dahil edilen ebeveyn besleme uygulamaları için daha yüksek puanlarla ilişkilendirilmiştir. Yetişkinlikte daha yüksek işlenmiş meyve ve sebze alımı, “Sağlıklı Beslenme Rehberi” ve “İzleme” faktörlerine dahil edilen ebeveyn besleme uygulamaları için daha yüksek puanlarla ilişkilendirilmiştir. Aynı zamanda, meyve/sebze veya karışık meyve sularının tüketimi, belirlenen tüm faktörlerin puanlarıyla pozitif bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte, toplam meyve ve sebze tüketimi, “Sağlıklı Beslenme Rehberi” ve “İzleme” kapsamındaki ebeveyn besleme uygulamaları ile pozitif bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Günlük tüketim sıklığı ve porsiyon miktarları referans alınarak yapılan hesaplamalarda katılımcıların en çok taze meyveleri en az meyve/sebze veya karışık meyve sularını tükettiği gözlenmiştir.

Çocukluktaki beslenme uygulamalarıyla ilişkili belirli faktörlerin yetişkinlikte besin tüketimini belirleyebileceği hipotezi bu çalışmayla doğrulanmıştır. Sonuçlar, “Baskı ve Yiyecek Ödülü” ve “Çocuk Kontrolü” için karakteristik uygulamaların yoğunluğunun, daha fazla tatlı ve tuzlu atıştırmalık tüketimini destekleyebileceğine dair kanıt sağlamaktadır. Çocukların davranışını etkilemek veya mod yükseltmek amacıyla yiyeceklerle ödüllendirme, yetişkinlikte duygusal yeme davranışının gelişimi ile sonuçlanabilir. Diğer yandan bir besinin zorla tükettirilmesi ise yalnızca o besine karşı duyulan tiksintiyi derinleştirmekle kalmaz, aynı zamanda yetişkinlik döneminde de devam eden “hedef gıdanın” daha düşük alımına ve daha fazla olumsuz gıda tüketimine yol açar. Bununla birlikte kısıtlayıcı beslenme de sağlıksız yeme davranışlarını teşvik edebilir.

Çalışma sonuçları, çocukluk deneyimlerinin yetişkinlikte hem olumsuz (tatlı ve tuzlu atıştırmalıklar) hem de olumlu (meyve ve sebze tüketimi) belirli beslenme modellerini destekleyebileceğini göstermiştir. AMoFiC anketi üzerine daha fazla çalışma yapmak gerekse de araştırmanın bulguları ebeveynlere yönelik danışmanlıkta pratik kullanım sağlayabilir.

 

Çevirmen: Merve Ertem

Editör: Kurtuluş Öztürk

Yayınlanma Tarihi: 18/03/2021

 

Kaynak: Małachowska, A.; Jeżewska-Zychowicz, M. Does Examining the Childhood Food Experiences Help to Better Understand Food Choices in Adulthood? Nutrients 2021, 13, 983.

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir