Bisfenol-A Maruziyeti ile Mortalite Riski Arasındaki İlişki

Association Between Bisphenol A Exposure and Risk of All-Cause and Cause-Specific Mortality in US Adults

Bisfenol-A Maruziyeti ile Mortalite Riski Arasındaki İlişki

Bisfenol A (BPA), polikarbonat plastiklerin ve epoksi reçinelerin üretimi için üretilen yüksek hacimli bir endüstriyel kimyasaldır. BPA bazlı polikarbonat plastikler; plastik şişeler, spor malzemeleri, kompakt diskler, bazı tıbbi cihazlar ve diş macunları gibi birçok tüketim ürününde kullanılmaktadır. BPA içeren epoksi reçineler ise satış fişleri gibi termal kağıtların yapımının yanı sıra su boruları ve yiyecek/içecek kutularının içlerini kaplamak amacıyla kullanılır.

Epidemiyolojik çalışmalar, BPA’nın, endokrin fonksiyonu ve metabolizmayı bozarak obezite, diyabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalık riskini arttırdığını göstermiştir. Ancak bu konuda yapılan çalışmaların çoğu kesitseldir ve uzun vadeli sağlık sonuçlarıyla ilişkisini inceleyen ileriye dönük kohort çalışmaları neredeyse yoktur. Bu sebeple ABD’li yetişkinlerde BPA maruziyetinin tüm nedenlere ve spesifik nedenlere özgü ölüm oranlarıyla ilişkisini incelemek adına böyle bir çalışma yürütülmüştür.

Bu kohort çalışması, 2003-2008 NHANES’e katılan ve BPA ölçümleri için idrar örnekleri sağlayan ≥20 yaşında 3883 yetişkini içermektedir. Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi (NHANES), ABD’de ikamet eden nüfusu temsil eden kurumsallaşmamış bir anket programıdır.  İdrardaki BPA seviyeleri, yüksek performanslı sıvı kromatografisine bağlı katı faz ekstraksiyonu kullanılarak ölçüldü. Katılımcılar, anket tarihinden 31 Aralık 2015’e kadar Ulusal Ölüm Endeksi verilerine bağlı tutuldu ve veri analizleri Temmuz 2019’da yapıldı.

Veri analizleri ile üriner BPA düzeyleri daha yüksek olan katılımcıların; genç, erkek ve Latin Amerikalı olma olasılığının daha yüksek; eğitim seviyesi, aile geliri, fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme kalitesinin daha düşük; beden kütle indeksi ve günlük enerji alımının ise daha yüksek olduğu görülmüştür.

Bağımsız değişkenler (yaş, cinsiyet, ırk vb.) kategorize edildikten sonra en yüksek idrar BPA düzeylerine sahip katılımcıların, tüm nedenlere bağlı ölümlerde %51 daha riskli olduğu bulunmuş ve risk oranı 1.49 olarak saptanmıştır. BPA maruziyeti kanser sebepli ölümlerle ilişkili bulunmazken kardiyovasküler hastalık (KVH) mortalitesi için saptanan risk (HR: 1.46) istatistiksel olarak anlamlı görülmemiştir. Ortalama 10 yıllık takip süresinde; 71 KVH, 75 kanser, 198 dğer sebeplere bağlı olmak üzere toplam 344 ölüm vakası meydana gelmiştir.

Bu çalışma BPA maruziyetinin mortalite riski ile ilişkisini inceleyen ilk çalışmadır. Bulgular, BPA maruziyetinin kardiyometabolik bozukluklarla ilişkili olduğunu gösteren önceki epidemiyolojik çalışmalarla uyumludur. BPA ile ilişkili artmış ölüm riskinin altında yatan potansiyel mekanizmalar ise açıklığa kavuşturulmayı beklemektedir. ABD’de BPA maruziyeti zaman içinde azalmış olsa da, idrar örneklerinin %95,7’sinde tespit edilmiştir. Bisfenol A’nın, analogları ile yer değiştirilmesi işlemi yaygınlaşsa da hayvan çalışmalarından elde edilen sonuçlar bazı BPA ikamelerinin, BPA’ya benzer toksik etkilere sebep olabileceğini göstermektedir. BPA’nın insanlar üzerindeki toksik etkileri göz önüne alındığında BPA maruziyetini en aza indirmenin halk sağlığı için ne kadar önemli olduğu görülmektedir.

ABD’li yetişkinler ile yapılan ulusal kohort çalışması, daha yüksek BPA maruziyetinin tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu göstermiştir. BPA maruziyeti ve KVH mortalitesi arasında gözlemlenen ancak istatistiksel olarak anlamlı olmayan ilişkinin daha fazla araştırmaya ihtiyacı vardır. Ayrıca, elde edilen bulguları diğer popülasyonlara genellemek ve altta yatan mekanizmaları belirlemek adına daha fazla çalışma yapılmalıdır.

Makaleden Çıkartılacak Sonuçlar:
• Bisfenol A (BPA), plastik şişeler, spor malzemeleri, tıbbi cihazlar ve diş macunları gibi birçok tüketim ürününde bulunmasıyla beraber yiyecek ve içecek kutularında da kullanılmaktadır.
• Bisfenol A (BPA), sürekli maruziyet ve potansiyel toksik etkileri nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur.
• BPA’nın kullanım alanlarında diğer bisfenol analoglarının kullanılması bir çözüm yolu sunmamaktadır. Bisfenol ikameleri olan Bisfenol F ve Bisfenol S de BPA gibi benzer toksik etkilere sebep olmaktadır.
• BPA maruziyeti ve tüm nedenlere bağlı ölüm riski arasında anlamlı bir ilişki bulunurken kanser sebepli ölüm oranlarıyla bağlantılı bulunmamıştır. Bununla beraber kardiyovasküler hastalıklara bağlı mortalite ile BPA maruziyeti arasındaki ilişkiyi tanımlamak adına daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Çevirmen: Pınar Engin

Editör: Kurtuluş Öztürk

 

Kaynak: Bao, W., Liu, B., Rong, S., Dai, S. Y., Trasande, L., & Lehmler, H. J. (2020). Association Between Bisphenol A Exposure and Risk of All-Cause and Cause-Specific Mortality in US Adults. JAMA network open3(8), e2011620. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.11620

Yayımlanma Tarihi: 17/08/2020

 

Paylaşmak Güzeldir:

İlginizi Çekebilir